Mizan: nasıl okunur ve dengeli bir sonuç neyi kanıtlamaz?

Kısa yanıt

Mizan, defteri kebirdeki tüm hesapların belirli bir tarihteki borç ya da alacak bakiyeleriyle listesidir. Borç bakiyelerinin toplamı alacak bakiyelerinin toplamına eşitse defter aritmetik olarak dengelidir. Bu bir mali tablo değil, kayıt işleminin kontrolüdür: IAS 1’de tarif edilen tam mali tablo seti onu içermez. Gelir tablosu ve bilançonun hazırlanmasında olağan başlangıç noktasıdır.

Uygulamalı örnek

Bunlar, önceki makaledeki altı olaydan geriye kalan bakiyelerdir. Kayıtları görmek isterseniz çift taraflı kayıt makalesini okuyun.

Varlıklar ve giderler normalde borç bakiyesi, yükümlülükler, özkaynaklar ve gelirler ise alacak bakiyesi taşır. İki sütun da aynı toplama ulaşır; dolayısıyla defter dengelidir.

Okurken nelere bakmalı

1. Borç ve alacak toplamları eşit mi? Değilse önce farkı bulun.
2. Beklenmedik tarafta bir bakiye var mı; örneğin alacak bakiyesi veren nakit ya da alacak bakiyesi veren bir ticari alacak? Bir kredili mevduat kullanımı, bir avans ya da bir hata olabilir.
3. Önceki döneme ya da beklentinize göre çok farklı tutarlar var mı?
4. Boş olması gereken geçici veya aktarma hesaplarında hâlâ bakiye var mı?

Dengeli bir mizanın kanıtlamadıkları

Dengeli bir sonuç yalnızca toplam borcun toplam alacağa eşit olduğunu gösterir. Şu hatalar mizanı dengeli bırakır:

• hiç kaydedilmemiş bir işlem;
• iki kez kaydedilmiş bir işlem;
• yanlış hesaba kaydedilmiş bir tutar, örneğin kiraya yazılan bir onarım gideri;
• aynı kaydın her iki tarafına da yanlış girilmiş bir tutar;
• birbirini götüren iki hata;
• yanlış muhasebe işlemiyle kaydedilmiş bir kalem, örneğin gider yazılan bir ekipman.

Toplamlar farklıysa farkı tek tek kayıtlarla karşılaştırın. Bir tutara eşit fark tek taraflı bir kayda, bir tutarın iki katına eşit fark yanlış tarafa girilmiş bir tutara, 9’a bölünebilen fark ise yer değiştirmiş rakamlara işaret edebilir.

TexaCore'da

Bu bölüm ürünü anlatır. Mizan ekranı, muhasebeleştirilmiş kayıtları canlı olarak okur; açılış bakiyeleri, tarih aralığı ve isteğe bağlı ikinci bir sunum para birimi desteklenir. Mizan, gelir tablosu ve bilanço ekranda gösterilir; bu ekranlarda yazdırma ya da dışa aktarma eylemi yoktur.

TexaCore, borç ve alacağı farklı olan bir kaydı muhasebeleştirmeyi reddeder; bu yüzden mizanı incelemenin daha yararlı yolu yukarıdaki listedir: beklenmedik taraflar, tutarlar ve hesaplar. Bunları mizanın kendisi tek başına doğrulayamaz. Bkz. raporlar ve muhasebe. Sonraki: gelir tablosu ve bilanço.

Bu makalenin kapsamı

Bu makale, genel muhasebe ilkelerini IFRS terimleriyle ve varsayımsal bir şirket üzerinden anlatır. Vergi ve yasal kurallar ülkeden ülkeye değişir ve burada ele alınmaz; nitelikli bir muhasebeciyle doğrulayın.