Çift taraflı kayıt nedir? Borç ve alacak, basit bir örnekle

Kısa yanıt

Çift taraflı kayıt, her işlemi en az iki hesapta kaydeder: bir veya daha fazla hesap borçlandırılır, bir veya daha fazla hesap alacaklandırılır ve borçların toplamı her zaman alacakların toplamına eşittir. “Borç” ve “alacak”, bir hesabın iki tarafının adından başka bir şey değildir: iyi ya da kötü anlamına gelmezler ve hiçbiri tek başına “artış” demek değildir.

Yöntem muhasebe denklemine dayanır: varlıklar, yükümlülükler artı özkaynaklara eşittir. IASB Kavramsal Çerçevesi varlığı, geçmiş olaylar sonucunda işletmenin kontrol ettiği mevcut bir ekonomik kaynak, yükümlülüğü ekonomik bir kaynağı aktarma yönünde mevcut bir yükümlülük, özkaynağı ise tüm yükümlülükler düşüldükten sonra varlıklarda kalan pay olarak tanımlar. Her kayıt iki tarafı da aynı tutarda değiştirir; bu yüzden denklem her kayıttan sonra geçerli kalır.

Hangi taraf hangi hesabı artırır

Olağan kural aşağıdadır. Bir hesap türü gösterilen tarafta artar, karşı tarafta azalır.

Uygulamalı örnek

Küçük bir ticaret şirketi ilk ayında şu olayları kaydeder. Tüm rakamlar açıklama amacıyla uydurulmuştur ve vergiler dışarıda bırakılmıştır. Her satırda borçlandırılan ve alacaklandırılan hesap yazılıdır.

Her satırda iki tarafta da aynı tutar vardır; dolayısıyla tüm borçların toplamı (20.400) tüm alacakların toplamına (20.400) eşittir. 3a ve 3b satırları tek bir satıştan doğar: ilki müşterinin borcunu ve satışın kendisini kaydeder, ikincisi malın maliyetini stoktan gidere aktarır. Sonraki makaleler aynı olayları kullanır.

Yöntemin sağladığı ve sağlamadığı

İki tarafı da kaydetmek yerleşik bir kontrol sağlar: bir kaydın iki tarafı eşit değilse bir şey atlanmış ya da yanlış yazılmıştır. Ayrıca tek işlemi iki açıdan okumayı sağlar; örneğin büyüyen alacak ve büyüyen satışlar gibi. Ancak doğru hesapların ya da tutarların kullanıldığını kanıtlamaz. Bu sınırı, mizanı anlatan sonraki makale açıklar. Mizan makalesini okuyun.

TexaCore'da

Bu bölüm genel muhasebeyi değil, ürünü anlatır. Muhasebe modülünde bir kayıt, borç ya da alacak tutarı taşıyan satırlardan oluşur ve sunucu, borçları ile alacakları farklı olan bir kaydı muhasebeleştirmeyi reddeder. Kayıtlar taslak olarak saklanıp sonra muhasebeleştirilebilir. Muhasebeleştirilmiş kayıtlar olağan düzenlemelere karşı korunur; muhasebeleştirilmiş bir kaydı düzeltmenin yollarından biri onu yazılı bir gerekçeyle ters çevirmektir ve ters kayıt da kaydedilir.

Belgeler, muhasebeleştirildiklerinde kendi kayıtlarını oluşturur. Örneğin bir satış faturasının muhasebeleştirilmesi alacağı ve geliri, stok kalemleri için ayrıca satış maliyetini ve stoktaki azalmayı kaydeder. Bkz. muhasebe, satışlar ve satın almalar ve raporlar.

Bu makalenin kapsamı

Bu makale, genel muhasebe ilkelerini IFRS terimleriyle ve varsayımsal bir şirket üzerinden anlatır. Vergi ve yasal kurallar ülkeden ülkeye değişir ve burada ele alınmaz; nitelikli bir muhasebeciyle doğrulayın.